Instrukcja likwidacji szkód NNW

KLASA IV

Wymagania edukacyjne

w oparciu o: dr T. Maćkowski „Wczoraj i dziś”. Program nauczania ogólnego historii i społeczeństwa w klasach IV-VI szkoły podstawowej

Osiągnięcia ucznia:
Rozdział : Ja i moje otoczenie
•    dostrzega niepowtarzalność i wyjątkowość każdego człowieka,
•    wymienia potrzeby ludzkie: naturalne, bezpieczeństwa, przynależności, uznania, szacunku, samorealizacji,
•    przedstawia rolę rodziny w życiu człowieka,
•    opowiada o swojej rodzinie, w tym o zajęciach i zainteresowaniach jej członków,
•    określa różnice między modelem rodziny sprzed stu lat a modelem rodziny współczesnej,
•    omawia funkcjonowanie samorządu szkolnego,
•    podaje podstawowe prawa i obowiązki ucznia,
•    proponuje sposoby rozwiązania wybranego konfliktu z najbliższego otoczenia,
•    tłumaczy, czym jest ojczyzna i „mała ojczyzna”,
•    porównuje patriotyzm z patriotyzmem lokalnym,
•    wyjaśnia pochodzenie nazwy Polska,
•    wskazuje elementy łączące przedstawicieli narodu polskiego,
•    opisuje polskie symbole narodowe,
•    wymienia najważniejsze polskie święta narodowe i objaśnia ich znaczenie,
•    odnajduje na mapie miejscowość, w której mieszka,
•    podaje nazwy mniejszości narodowych i etnicznych żyjących w Polsce,
•    umiejscawia na mapie główne skupiska polonii na świecie.
Rozdział: Z historią na ty
•    wyjaśnia, czym zajmuje się historia,
•    odróżnia przeszłość od teraźniejszości i przyszłości,
•    wskazuje przyczynę i skutek wydarzenia historycznego oraz określa ich wzajemną relację,
•    podaje przykłady źródeł materialnych i niematerialnych,
•    charakteryzuje archeologię jako naukę pomocniczą historii,
•    na podstawie pamiątek po przodkach formułuje wnioski dotyczące historii rodziny,
•    tłumaczy, dlaczego pamiątki rodzinne należy otaczać szczególną troską,
•    tworzy drzewo genealogiczne własnej rodziny.
Rozdział: Czas i mapa w historii
•    porządkuje wydarzenia w kolejności chronologicznej,
•    określa, w którym wieku rozegrało się dane wydarzenie,
•    umieszcza daty wydarzeń na osi czasu,
•    układa chronologicznie epoki historyczne: starożytność, średniowiecze, nowożytność, współczesność,
•    odczytuje informacje z osi czasu i zaznacza na niej daty wydarzeń,
•    interpretuje mapę historyczną, korzystając z symboli umieszczonych w legendzie.
Rozdział: Z najdawniejszych dziejów
•    wyjaśnia, w jaki sposób umiejętność rozpalania ognia zmieniła życie ludzi,
•    tłumaczy, jak mieszkali i czym się żywili ludzie pierwotni,
•    opisuje życie grupy ludzi pierwotnych, opisuje zajęcia jej członków,
•    odpowiada, na czym polega różnica między koczowniczym a osiadłym trybem życia,
•    wyjaśnia, co umożliwiło człowiekowi zmianę  trybu życia z koczowniczego na osiadły,
•    wymienia pierwsze narzędzia i rodzaje broni oraz określa, z czego były wykonane,
•    odnajduje na mapie Mezopotamię, Tygrys, Eufrat, Nil, Egipt,
•    nazywa najważniejsze osiągnięcia cywilizacyjne ludów Mezopotamii,
•    tłumaczy, w jaki sposób było zorganizowane państwo faraonów,
•    wymienia różne rodzaje pisma,
•    określa, dlaczego wynalezienie pisma miało przełomowe znaczenie dla rozwoju cywilizacji.
Rozdział: W starożytnej Grecji
•    wskazuje na mapie starożytną Grecję i Ateny,
•    wymienia najważniejsze zajęcia Greków,
•    wyjaśnia, na czym polegała demokracja ateńska,
•    tłumaczy, czym różni się tragedia od komedii,
•    nazywa najważniejszych greckich bogów,
•    opowiada, jak Grecy wyobrażali sobie bogów,
•    wyjaśnia, czym były mity i jaką rolę pełniły w życiu Greków,
•    opisuje przebieg starożytnych igrzysk olimpijskich,
•    porównuje igrzyska antyczne ze wsól czesnymi olimpiadami.
Rozdział: W starożytnym Rzymie
•    wskazuje na mapie Italię i Rzym,
•    charakteryzuje ustrój republiki rzymskiej,
•    opowiada, w jaki sposób powstało Imperium Rzymskie,
•    opisuje wyposażenie rzymskiego legionisty,
•    prezentuje najważniejsze osiągnięcia Rzymian,
•    wyjaśnia, co oznacza powiedzenie: „Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”,
•    tłumaczy, jakie znaczenie miało prawo rzymskie w starożytności i jaką rolę odgrywa współcześnie,
•    omawia główne założenia religii chrześcijańskiej.


Kryteria oceniania osiągnięć uczniów
 Aby uzyskać ocenę:
• dopuszczającą – uczeń powinien wykazać się znajomością elementarnej wiedzy, wyjaśniać z pomocą nauczyciela znaczenie podstawowych terminów historycznych, dokonywać opisów przeszłości i porównywać ją z teraźniejszością na podstawie materiałów ilustracyjnych;
• dostateczną – uczeń powinien posiadać podstawową wiedzę faktograficzną, czytać teksty ze zrozumieniem, dostrzegać związki teraźniejszości z przeszłością, opanować najprostsze umiejętności przedmiotowe, takie jak: dokonywanie oceny zdarzenia, opis, porównanie, określanie, w którym wieku rozegrało się dane wydarzenie, porządkowanie zdarzeń w kolejności chronologicznej, odczytywanie daty wydarzenia z osi czasu;
• dobrą – uczeń powinien opanować wiedzę faktograficzną na poziomie ponadpodstawowym, wykazywać się aktywnością na lekcjach, wyrażać własną opinię, dostrzegać ciągłość rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego, integrować wiedzę uzyskaną z różnych źródeł, samodzielnie poszukiwać informacji o swoim regionie i rodzinnej miejscowości, umiejętnie posługiwać się mapą, odczytywać wiadomości z wykresów i tabel;
• bardzo dobrą – uczeń musi wykazać się nie tylko dużą wiedzą, lecz także zrozumieniem procesów
historycznych; powinien również samodzielnie wyciągać wnioski, ujmować treści historyczne w związki przyczynowo-skutkowe, krytycznie odnosić się do wydarzeń z przeszłości oraz porównywać epoki i okresy;
• celującą – uczeń powinien samodzielnie rozwijać swoje zainteresowania i wykazywać się wiedzą
ponadprogramową, uczestniczyć w pracach przedmiotowych kółek zainteresowań, łączyć i wykorzystywać wiadomości z różnych dziedzin, brać udział w konkursach przedmiotowych.
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie rozumie i nie stosuje podstawowych pojęć z zakresu wiedzy o społeczeństwie i historii starożytnej; na lekcjach nie wykazuje aktywności, nie odrabia większości prac domowych, do zajęć nie jest przygotowany, stan jego wiedzy i umiejętności uniemożliwia mu kontynuowanie nauki w klasie programowo wyższej.



Skala procentowa na poszczególne oceny:
90 – 100%      ocena  bardzo dobra
76 – 89%        ocena dobra
56 – 75%       ocena dostateczna
40 – 55%       ocena dopuszczająca
0 – 39%         ocena niedostateczna





Ocena niedostateczna: uczeń większość prac kontrolnych zaliczył poniżej 50% wymaganej liczby punktów; nie rozumie i nie stosuje podstawowych pojęć z zakresu wiedzy o społeczeństwie i historii starożytnej; na lekcjach nie wykazuje aktywności, nie odrabia większości prac domowych, do zajęć nie jest przygotowany, stan jego wiedzy i umiejętności uniemożliwia mu kontynuowanie nauki w klasie programowo wyższej.

Ocena dopuszczająca: uczeń większość prac kontrolnych zaliczył w przedziale 50-62% przewidzianej liczby punktów; zna i stosuje część podstawowych pojęć z zakresu wiedzy o społeczeństwie i historii starożytnej; na lekcjach wykazuje niską aktywność, z pomocą nauczyciela i grupy jest w stanie wykonać zadanie o niewielkim stopniu trudności, odrabia prace domowe i do zajęć jest przeważnie przygotowany, jego wiedza i umiejętności wykazują braki, ale nie uniemożliwiają mu kontynuacji nauki w klasie programowo wyższej.

Ocena dostateczna: uczeń większość prac kontrolnych zaliczył w przedziale 63-75% wymaganej liczby punktów, zna i stosuje większość podstawowych pojęć z zakresu wiedzy o społeczeństwie i historii starożytnej; na lekcjach wykazuje przeciętną aktywność; chętnie pracuje w grupie, z pomocą nauczyciela lub samodzielnie jest w stanie wykonać zadania o przeciętnym stopniu trudności; odrabia prace domowe, do zajęć w większości jest przygotowany, jego wiedza i umiejętności wykazują braki, ale uczeń aktywnie dąży do ich wyrównania.

Ocena dobra: uczeń większość prac kontrolnych zaliczył w przedziale 76-88% wymaganej liczby punktów, zna i stosuje zestaw pojęć historycznych w wypowiedzi ustnej i pisemnej, na lekcjach wykazuje wysoką aktywność, w grupie pracuje twórczo – potrafi rozwiązywać problemy i wykonywać ćwiczenia o zróżnicowanym stopniu trudności, samodzielnie pozyskuje wiedzę historyczną z różnych źródeł informacji, odrabia prace domowe, do zajęć jest przygotowany, jego wiedza i umiejętności wykazują niewielkie braki.

Ocena bardzo dobra: uczeń większość prac kontrolnych zaliczył w przedziale 89-100% wymaganej liczby punktów, zna i stosuje pełny zestaw pojęć historycznych, rozumie procesy historyczne i dostrzega związki przyczynowo – skutkowe wydarzeń historycznych; na lekcjach wykazuje bardzo wysoką aktywność; jest liderem grupy, w której pracuje – potrafi rozwiązywać nietypowe problemy i wykonywać zadania o wysokim stopniu trudności; pozyskuje wiedzę historyczną z różnych źródeł informacji, odrabia prace domowe i inne prace zlecone przez nauczyciela, do zajęć jest przygotowany, jego wiedza i umiejętności nie wykazują braków.

Ocena celująca: jak na ocenę bardzo dobrą, a nadto: bierze udział w konkursach o tematyce historycznej (różnych szczebli) i odnosi sukcesy, jego wiedza i umiejętności wykraczają poza wymogi programu nauczania, wykazuje zainteresowania historią.
 

KLASA V

Wymagania edukacyjne
w oparciu o: dr T. Maćkowski „Wczoraj i dziś”. Program nauczania ogólnego historii w klasach IV-VIII szkoły podstawowej.

1.    Cywilizacje starożytne.
Uczeń:
1.    porównuje koczowniczy tryb życia z osiadłym i wyjaśnia skutki rewolucji neolitycznej;
2.    lokalizuje w czasie i przestrzeni cywilizacje Starożytnego Wschodu (Mezopotamii, Egiptu i Izraela), cywilizacje nad wielkimi rzekami (Indie i Chiny) oraz cywilizacje starożytnej Grecji i Rzymu;
3.    charakteryzuje strukturę społeczeństwa i system wierzeń w Egipcie, Grecji i Rzymie, religię starożytnego Izraela; wyjaśnia różnicę między politeizmem a monoteizmem;
4.    umiejscawia w czasie i zna różne systemy sprawowania władzy oraz organizację społeczeństwa w Egipcie, Atenach peryklejskich i Rzymie;
5.    charakteryzuje najważniejsze osiągnięcia kultury materialnej i duchowej świata starożytnego w różnych dziedzinach: filozofii, nauce, prawie, architekturze, sztuce, literaturze;
6.    umiejscawia w czasie i przestrzeni narodziny oraz rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa.

2.    Bizancjum i świat islamu.
Uczeń:
1.    umiejscawia w czasie i przestrzeni zasięg ekspansji arabskiej i wyjaśnia wpływ cywilizacji muzułmańskiej na Europę;
2.    lokalizuje w czasie i przestrzeni cesarstwo bizantyjskie i rozpoznaje osiągnięcia kultury bizantyjskiej (prawo, architektura, sztuka).

3.    Średniowieczna Europa.
Uczeń:
1.    umiejscawia w czasie i przestrzeni państwo Franków;
2.    umiejscawia w czasie i przestrzeni nowe państwa w Europie;
3.    wyjaśnia przyczyny i skutki rozłamu w Kościele w XI wieku oraz opisuje relacje między władzą cesarską a papieską;
4.    charakteryzuje przyczyny i skutki krucjat.

4.    Społeczeństwo i kultura średniowiecznej Europy.
Uczeń:
1.    przedstawia instytucje systemu lennego, wyjaśnia pojęcie stanu i charakteryzuje podziały społeczne w średniowieczu;
2.    opisuje warunki życia średniowiecznego miasta i wsi;
3.    porównuje kulturę rycerską i kulturę miejską, opisuje charakterystyczne cechy wzoru rycerza średniowiecznego, rozpoznaje zabytki kultury średniowiecza, wskazuje różnice między stylem romańskim a stylem gotyckim;
4.    wyjaśnia rolę Kościoła (w tym zakonów) w dziedzinie nauki, architektury, sztuki i życia codziennego.

5.    Polska w okresie wczesnopiastowskim:
Uczeń:
1. sytuuje w czasie i przestrzeni państwo pierwszych Piastów oraz przedstawia jego
genezę;
2. wyjaśnia okoliczności przyjęcia chrztu przez Piastów oraz następstwa kulturowe, społeczne i polityczne chrystianizacji Polski;
3. charakteryzuje rozwój i kryzys monarchii Bolesława Chrobrego i Mieszka II;
4. charakteryzuje odbudowę i rozwój państwa Piastów za rządów Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego;
5. przedstawia dokonania Bolesława Krzywoustego; opisuje konflikt z Cesarstwem Niemieckim;
6. opisuje społeczeństwo Polski pierwszych Piastów.
                         6. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego.
                         Uczeń:
1.    umieszcza w czasie i przestrzeni Polskę okresu rozbicia dzielnicowego;
2.    opisuje przyczyny oraz wskazuje skutki rozbicia dzielnicowego;
3.    umieszcza w czasie najważniejsze wydarzenia związane z relacjami polsko-krzyżackimi oraz zagrożeniem najazdami tatarskimi w okresie rozbicia dzielnicowego;
4.    opisuje przemiany społeczne i gospodarcze, z uwzględnieniem ruchu osadniczego;
5.    charakteryzuje proces zjednoczenia państwa polskiego na przełomie XIII i XIV wieku, wskazując na rolę władców piastowskich (ze szczególnym uwzględnieniem roli Władysława Łokietka) oraz Kościoła.
                     7. Polska w XIV i XV wieku.
 Uczeń:
1.    opisuje rozwój terytorialny państwa polskiego w XIV i XV wieku;
2.     analizuje dokonania Kazimierza Wielkiego w dziedzinie polityki wewnętrznej (system obronny, urbanizacja kraju, prawo, nauka) oraz w polityce zagranicznej;
3.    opisuje związki Polski z Węgrami w XIV i XV wieku;
4.    wyjaśnia przyczyny i ocenia następstwa unii Polski z Wielkim Księstwem Litewskim;
5.    charakteryzuje dokonania w dziedzinie polityki wewnętrznej i zagranicznej Jagiellonów w XV wieku;
6.    porządkuje i umieszcza w czasie najważniejsze wydarzenia związane z relacjami polsko-krzyżackimi w XIV i XV wieku;
7.    charakteryzuje rozwój monarchii stanowej i uprawnień stanu szlacheckiego (rozwój przywilejów szlacheckich do konstytucji nihil novi).

Kryteria oceniania osiągnięć uczniów
Aby uzyskać ocenę:
• dopuszczającą – uczeń powinien wykazać się znajomością elementarnej wiedzy, wyjaśniać z pomocą nauczyciela znaczenie podstawowych terminów historycznych, dokonywać opisów przeszłości i porównywać ją z teraźniejszością na podstawie materiałów ilustracyjnych;
• dostateczną – uczeń powinien posiadać podstawową wiedzę faktograficzną, czytać teksty ze zrozumieniem, dostrzegać związki teraźniejszości z przeszłością, opanować najprostsze umiejętności przedmiotowe, takie jak: dokonywanie oceny zdarzenia, opis, porównanie, określanie, w którym wieku rozegrało się dane wydarzenie, porządkowanie zdarzeń w kolejności chronologicznej, odczytywanie daty wydarzenia z osi czasu;
• dobrą – uczeń powinien opanować wiedzę faktograficzną na poziomie ponadpodstawowym, wykazywać się aktywnością na lekcjach, wyrażać własną opinię, dostrzegać ciągłość rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego, integrować wiedzę uzyskaną z różnych źródeł, samodzielnie poszukiwać informacji, umiejętnie posługiwać się mapą, odczytywać wiadomości z wykresów i tabel;
• bardzo dobrą – uczeń musi wykazać się nie tylko dużą wiedzą, lecz także zrozumieniem procesów
historycznych; powinien również samodzielnie wyciągać wnioski, ujmować treści historyczne w związki przyczynowo-skutkowe, krytycznie odnosić się do wydarzeń z przeszłości oraz porównywać epoki i okresy;
• celującą – uczeń powinien samodzielnie rozwijać swoje zainteresowania i wykazywać się wiedzą
ponadprogramową, uczestniczyć w pracach przedmiotowych kółek zainteresowań, łączyć i wykorzystywać wiadomości z różnych dziedzin, brać udział w konkursach przedmiotowych.
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie rozumie i nie stosuje podstawowych pojęć z zakresu wiedzy o historii starożytnej, historii Bizancjum, islamu, średniowiecza; na lekcjach nie wykazuje aktywności, nie odrabia większości prac domowych, do zajęć nie jest przygotowany, stan jego wiedzy i umiejętności uniemożliwia mu kontynuowanie nauki w klasie programowo wyższej.




Skala procentowa na poszczególne oceny:
96% 100%    ocena celująca
90 – 95%      ocena  bardzo dobra
76 – 89%      ocena dobra
56 – 75%      ocena dostateczna
40 – 55%      ocena dopuszczająca
0 – 39%        ocena niedostateczna
 

KLASA VI

Wymagania edukacyjne
w oparciu o: dr T. Maćkowski „Wczoraj i dziś”. Program nauczania ogólnego historii i społeczeństwa w klasach IV-VI szkoły podstawowej
Osiągnięcia ucznia:
Rozdział: Walka o odzyskanie niepodległości
• wskazuje na mapie Włochy, Księstwo Warszawskie, Rosję;
• opowiada, w jakich okolicznościach powstał polski hymn narodowy;
• przedstawia główne etapy w historii Księstwa Warszawskiego;
• wskazuje na mapie Królestwo Polskie;
• określa, kiedy i dlaczego wybuchło powstanie listopadowe;
• wylicza skutki upadku powstania listopadowego;
• wymienia najwybitniejszych artystów romantyzmu i tytuły ich dzieł;
• podaje nazwiska najwybitniejszych artystów pozytywizmu i tytuły ich utworów;
• tłumaczy przyczyny wybuchu powstania styczniowego i ustala jego zasięg terytorialny;
• wskazuje na partyzancki charakter powstania;
• omawia skutki upadku powstania styczniowego.

Rozdział: Pod zaborami
• wyjaśnia, na czym polegała polityka rusyfikacji i germanizacji;
• przedstawia różne metody walki o polskość;
• porównuje sytuację Polaków w różnych zaborach;
• wyjaśnia, jaki wpływ miał rozwój przemysłu na życie codzienne ludzi;
• odróżnia odkrycie od wynalazku;
• podaje nazwy głównych XIX-wiecznych wynalazków i nazwiska ich twórców;
• wymienia główne odkrycia naukowe.

Rozdział: Odrodzenie państwa polskiego
• określa, w jakich latach toczyła się I wojna światowa, oraz wymienia uczestniczące w niej państwa;
• wyjaśnia, kiedy i w jakich okolicznościach Polska odzyskała niepodległość;
• wskazuje na mapie II Rzeczpospolitą oraz porównuje zasięg jej terytorium z obecnymi granicami
państwa polskiego;
• wymienia najważniejszych polityków II Rzeczypospolitej;
• tłumaczy, dlaczego Polacy obchodzą rocznicę bitwy warszawskiej;
• podaje podstawowe prawa i wolności obywatelskie wprowadzone przez Konstytucję marcową;
• wylicza osiągnięcia polskiej gospodarki okresu międzywojennego.

Rozdział: Między wojnami
• opowiada, w jaki sposób przezwyciężono kryzys gospodarczy w latach 30. XX wieku;
• określa, kto i kiedy przeprowadził rewolucję komunistyczną w Rosji;
• wyjaśnia, czym był stalinizm;
• tłumaczy, kiedy i w jaki sposób naziści przejęli władzę w Niemczech;
• charakteryzuje program nazistów niemieckich.

Rozdział: Druga wojna światowa
• wyjaśnia, kiedy i w jakich okolicznościach doszło do agresji Niemiec i ZSRR na Polskę;
• wymienia przyczyny klęski wrześniowej;
• wskazuje na mapie kraje podbite przez Niemcy;
odnajduje na mapie państwa zajęte przez ZSRR;
• opowiada o dokonaniach militarnych polskich żołnierzy na frontach II wojny światowej;
• wyjaśnia, czym był Holocaust;
• charakteryzuje sytuację narodu polskiego w czasach okupacji niemieckiej;
• opisuje sposoby walki Polaków z okupantami;
• przedstawia przebieg powstania warszawskiego;
• omawia ostatnie etapy II wojny światowej.

Rozdział:  Polska Rzeczpospolita Ludowa
• odnajduje na mapie kraje zdominowane przez ZSRR;
• wskazuje podstawowe różnice ustrojowe między krajami Zachodu a państwami komunistycznymi,
• określa granice PRL i porównuje jej obszar z zasięgiem terytorium II RP;
• podaje główne cechy ustroju PRL;
• wyjaśnia, dlaczego PRL nie była państwem w pełni suwerennym;
• wylicza przyczyny społecznego niezadowolenia w Polsce pod rządami komunistów;
• wymienia najważniejsze wystąpienia społeczne skierowane przeciw rządom komunistycznym;
• tłumaczy, na czym polegało przełomowe znaczenie NSZZ „Solidarność” w powojennej historii Polski.

Rozdział: Polska współczesna
• określa, kiedy i w jaki sposób Polska odzyskała pełną suwerenność;
• wymienia najważniejszych polityków III RP;
• opowiada o najistotniejszych wydarzeniach w historii III RP;
• wskazuje największe sukcesy i główne problemy III RP;
• omawia prawa i obowiązki obywatela;
• tłumaczy, jaka jest rola konstytucji w państwie demokratycznym;
• charakteryzuje najważniejsze kompetencje władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej;
• określa terytorium i liczbę ludności współczesnej Polski;
• odnajduje na mapie kraje wchodzące w skład Unii Europejskiej;
• przedstawia główne zadania Unii Europejskiej;
• wylicza korzyści dla Polski wynikające z przynależności naszego kraju do Unii Europejskiej.

Rozdział: Problemy ludzkości
• omawia szanse i zagrożenia wynikające z rozwoju techniki we współczesnym świecie;
• tłumaczy pojęcie „globalnej wioski”;
• wyjaśnia wpływ rozwoju systemów komunikacji i transportu na powstanie „globalnej wioski”;
• przedstawia problemy współczesnego świata, m.in. podział na kraje biedne i bogate;
• wymienia trudności, z którymi borykają się mieszkańcy najbiedniejszych państw świata;
• określa rolę międzynarodowych organizacji humanitarnych;
• wskazuje najważniejsze źródła konfliktów międzynarodowych i omawia sposoby walki z terroryzmem.

Kryteria oceniania osiągnięć uczniów
 Aby uzyskać ocenę:
• dopuszczającą – uczeń powinien wykazać się znajomością elementarnej wiedzy, wyjaśniać z pomocą nauczyciela znaczenie podstawowych terminów historycznych, dokonywać opisów przeszłości i porównywać ją z teraźniejszością na podstawie materiałów ilustracyjnych;
• dostateczną – uczeń powinien posiadać podstawową wiedzę faktograficzną, czytać teksty ze zrozumieniem, dostrzegać związki teraźniejszości z przeszłością, opanować najprostsze umiejętności przedmiotowe, takie jak: dokonywanie oceny zdarzenia, opis, porównanie, określanie, w którym wieku rozegrało się dane wydarzenie, porządkowanie zdarzeń w kolejności chronologicznej, odczytywanie daty wydarzenia z osi czasu;
• dobrą – uczeń powinien opanować wiedzę faktograficzną na poziomie ponadpodstawowym, wykazywać się aktywnością na lekcjach, wyrażać własną opinię, dostrzegać ciągłość rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego, integrować wiedzę uzyskaną z różnych źródeł, samodzielnie poszukiwać informacji o swoim regionie i rodzinnej miejscowości, umiejętnie posługiwać się mapą, odczytywać wiadomości z wykresów i tabel;
• bardzo dobrą – uczeń musi wykazać się nie tylko dużą wiedzą, lecz także zrozumieniem procesów
historycznych; powinien również samodzielnie wyciągać wnioski, ujmować treści historyczne w związki przyczynowo-skutkowe, krytycznie odnosić się do wydarzeń z przeszłości oraz porównywać epoki i okresy;
• celującą – uczeń powinien samodzielnie rozwijać swoje zainteresowania i wykazywać się wiedzą
ponadprogramową, uczestniczyć w pracach przedmiotowych kółek zainteresowań, łączyć i wykorzystywać wiadomości z różnych dziedzin, brać udział w konkursach przedmiotowych.
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie rozumie i nie stosuje podstawowych pojęć z zakresu wiedzy o historii nowożytnej, po współczesność (XIX-XXIw.); na lekcjach nie wykazuje aktywności, nie odrabia większości prac domowych, do zajęć nie jest przygotowany, stan jego wiedzy i umiejętności uniemożliwia mu kontynuowanie  nauki na III etapie kształcenia.


Skala procentowa na poszczególne oceny:
90 – 100%      ocena  bardzo dobra
76 – 89%        ocena dobra
56 – 75%       ocena dostateczna
40 – 55%       ocena dopuszczająca
0 – 39%         ocena niedostateczna

KLASA VII

Wymagania edukacyjne
w oparciu o: dr T. Maćkowski „Wczoraj i dziś”. Program nauczania ogólnego historii w klasach IV-VIII szkoły podstawowej

Osiągnięcia ucznia

 1. Europa po kongresie wiedeńskim. Uczeń:
1) omawia przebieg i decyzje kongresu wiedeńskiego, w odniesieniu do Europy, w tym do ziem polskich;
2) wymienia wydarzenia związane z walką z porządkiem wiedeńskim, charakteryzuje przebieg Wiosny Ludów w Europie;
3) charakteryzuje najważniejsze przejawy rewolucji przemysłowej (wynalazki i ich zastosowania, obszary uprzemysłowienia, zmiany struktur społecznych i warunków życia).
 
2. Ziemie polskie w latach 1815–1848. Uczeń:
1) wskazuje na mapie podział polityczny ziem polskich po kongresie wiedeńskim;
2) charakteryzuje okres konstytucyjny Królestwa Polskiego – ustrój (w teorii i praktyce), osiągnięcia w gospodarce, kulturze i edukacji;
3) przedstawia przyczyny wybuchu powstania listopadowego, charakter zmagań i następstwa powstania dla Polaków w różnych zaborach;
4) omawia położenie Polaków w zaborach pruskim i austriackim, na obszarze ziem zabranych oraz w Rzeczypospolitej Krakowskiej;
 5) charakteryzuje główne nurty oraz postacie Wielkiej Emigracji i ruch spiskowy w kraju;
6) omawia przyczyny i skutki powstania krakowskiego oraz Wiosny Ludów na ziemiach polskich.

3. Europa i świat w II połowie XIX i na początku XX wieku. Uczeń:
1) opisuje sytuację polityczną w Europie w II połowie XIX wieku, w tym procesy zjednoczeniowe Włoch i Niemiec;
2) prezentuje przyczyny i skutki wojny secesyjnej w Stanach Zjednoczonych;
3) wyjaśnia przyczyny, zasięg i następstwa ekspansji kolonialnej państw europejskich w XIX wieku;
4) wymienia nowe idee polityczne i zjawiska kulturowe, w tym początki kultury masowej i przemiany obyczajowe.

4. Powstanie styczniowe. Uczeń:
1) omawia pośrednie i bezpośrednie przyczyny powstania, w tym „rewolucję moralną” 1861– 1862;
2) dokonuje charakterystyki działań powstańczych z uwzględnieniem, jeśli to możliwe, przebiegu powstania w swoim regionie;
3) omawia uwłaszczenie chłopów w zaborze rosyjskim oraz porównuje z uwłaszczeniem w pozostałych zaborach;
4) wylicza formy represji popowstaniowych;
5) charakteryzuje działalność Polaków w czasie zesłania na Syberii.

 5. Ziemie polskie pod zaborami w II połowie XIX i na początku XX wieku. Uczeń:
1) wyjaśnia cele i opisuje metody działań zaborców wobec mieszkańców ziem dawnej Rzeczypospolitej – rusyfikacja, germanizacja (kulturkampf), autonomia galicyjska;
2) rozróżnia postawy społeczeństwa polskiego w stosunku do zaborców – trójlojalizm, praca organiczna, ruch spółdzielczy;
3) opisuje formowanie się nowoczesnej świadomości narodowej Polaków;
4) omawia narodziny i pierwsze lata istnienia nowoczesnych ruchów politycznych (socjalizm, ruch ludowy, ruch narodowy);
5) wyjaśnia społeczne i narodowe aspekty rewolucji w latach 1905–1907;
6) charakteryzuje spór orientacyjny w latach 1908–1914.

 6. I wojna światowa. Uczeń:
1) dokonuje przeglądu konfliktów pomiędzy mocarstwami europejskimi na przełomie XIX i XX wieku;
2) wymienia główne przyczyny wojny (polityczne i gospodarcze, pośrednie i bezpośrednie); 3) omawia specyfikę działań wojennych (wojna pozycyjna, manewrowa, działania powietrzne i morskie);
4) charakteryzuje postęp techniczny jako rezultat wojny;
5) opisuje rewolucje i wojnę domową w Rosji.

7. Sprawa polska w czasie I wojny światowej. Uczeń:
1) charakteryzuje stosunek państw zaborczych do sprawy polskiej w przededniu i po wybuchu wojny;
 2) omawia umiędzynarodowienie sprawy polskiej (akt 5 listopada 1916 roku, rola USA i rewolucji rosyjskich, deklaracja z 3 czerwca 1918 roku);
3) ocenia polski wysiłek zbrojny, dyplomatyczny, prace państwowotwórcze podczas wojny.
 
8. Europa i świat po I wojnie światowej. Uczeń:
1) opisuje kulturowe i cywilizacyjne następstwa wojny;
2) charakteryzuje postanowienia konferencji paryskiej oraz traktatu w Locarno; ocenia funkcjonowanie Ligi Narodów i skutki amerykańskiego izolacjonizmu;
3) charakteryzuje oblicza totalitaryzmu (włoskiego faszyzmu, niemieckiego nazizmu, systemu sowieckiego): ideologię i praktykę.

9. Odrodzenie państwa polskiego po I wojnie światowej. Uczeń:
1) omawia formowanie się centralnego ośrodka władzy państwowej (od październikowej deklaracji Rady Regencyjnej do „Małej Konstytucji”);
2) przedstawia proces wykuwania granic: wersalskie decyzje i powstańczy wysiłek (zachód) – federacyjny dylemat a inkorporacyjny rezultat (wschód);
3) opisuje wojnę polsko-bolszewicką i jej skutki (pokój ryski).

10. Wznoszenie państwowego gmachu II Rzeczypospolitej. Uczeń:
1) charakteryzuje skalę i skutki wojennych zniszczeń, zaborowe dziedzictwo;
2) charakteryzuje ustrój polityczny Polski na podstawie konstytucji marcowej z 1921 roku;
3) ocenia przezwyciężenie spuścizny zaborów (reformy Władysława Grabskiego, powstanie narodowej armii, ujednolicenie systemu szkolnego, unifikację prawa);
4) omawia kryzys demokracji parlamentarnej w Polsce – przyczyny, przebieg i skutki przewrotu majowego;
5) opisuje polski autorytaryzm – rządy sanacji, zmiany ustrojowe (konstytucja kwietniowa z 1935 roku);
6) przedstawia główne kierunki polityki zagranicznej II Rzeczypospolitej (system sojuszy i politykę równowagi).

11. Społeczeństwo i gospodarka II Rzeczypospolitej. Uczeń:
1) charakteryzuje społeczną, narodowościową i wyznaniową strukturę państwa polskiego;
 2) omawia skutki światowego kryzysu gospodarczego na ziemiach polskich;
3) ocenia osiągnięcia gospodarcze II Rzeczypospolitej, a zwłaszcza powstanie Gdyni, magistrali węglowej i Centralnego Okręgu Przemysłowego;
4) podaje najważniejsze osiągnięcia kulturalne i naukowe Polski w okresie międzywojennym.

12. Droga do wojny. Uczeń:
1) omawia japońską agresję na Dalekim Wschodzie;
2) przedstawia ekspansję Włoch i wojnę domową w Hiszpanii;
 3) opisuje politykę hitlerowskich Niemiec – rozbijanie systemu wersalsko-lokarneńskiego (od remilitaryzacji Nadrenii do układu w Monachium);
4) charakteryzuje politykę ustępstw Zachodu wobec Niemiec Hitlera;
5) ocenia konsekwencje paktu Ribbentrop-Mołotow.

Kryteria oceniania osiągnięć uczniów
 Aby uzyskać ocenę:
• dopuszczającą – uczeń powinien wykazać się znajomością elementarnej wiedzy, wyjaśniać z pomocą nauczyciela znaczenie podstawowych terminów historycznych, dokonywać opisów przeszłości i porównywać ją z teraźniejszością na podstawie materiałów ilustracyjnych;
• dostateczną – uczeń powinien posiadać podstawową wiedzę faktograficzną, czytać teksty ze zrozumieniem, dostrzegać związki teraźniejszości z przeszłością, opanować najprostsze umiejętności przedmiotowe, takie jak: dokonywanie oceny zdarzenia, opis, porównanie, określanie, w którym wieku rozegrało się dane wydarzenie, porządkowanie zdarzeń w kolejności chronologicznej, odczytywanie daty wydarzenia z osi czasu;
• dobrą – uczeń powinien opanować wiedzę faktograficzną na poziomie ponadpodstawowym, wykazywać się aktywnością na lekcjach, wyrażać własną opinię, dostrzegać ciągłość rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego, integrować wiedzę uzyskaną z różnych źródeł, samodzielnie poszukiwać informacji, umiejętnie posługiwać się mapą, odczytywać wiadomości z wykresów i tabel;
• bardzo dobrą – uczeń musi wykazać się nie tylko dużą wiedzą, lecz także zrozumieniem procesów
historycznych; powinien również samodzielnie wyciągać wnioski, ujmować treści historyczne w związki przyczynowo-skutkowe, krytycznie odnosić się do wydarzeń z przeszłości oraz porównywać epoki i okresy;
• celującą – uczeń powinien samodzielnie rozwijać swoje zainteresowania i wykazywać się wiedzą
ponadprogramową, uczestniczyć w pracach przedmiotowych kółek zainteresowań, łączyć i wykorzystywać wiadomości z różnych dziedzin, brać udział w konkursach przedmiotowych, dostrzegać zmiany w życiu politycznym i społecznym oraz ciągłość w rozwoju kulturowym, rozróżniać w narracji historycznej warstwę informacyjną, wyjaśniającą i oceniającą; rozumieć i potrafić objaśnić związki przyczynowo-skutkowe analizowanych zjawisk i procesów historycznych; dostrzegać potrzebę poznawania przeszłości dla rozumienia procesów zachodzących we współczesności, konstruować ciągi narracyjne, wykorzystując zdobyte informacje źródłowe; przedstawiać argumenty uzasadniające własne stanowisko w odniesieniu do procesów i postaci historycznych; tworzyć krótkie i długie wypowiedzi: plan, notatkę, rozprawkę, prezentację.
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie rozumie i nie stosuje podstawowych pojęć z zakresu wiedzy o historii nowożytnej (XIX – XXw.); na lekcjach nie wykazuje aktywności, nie odrabia większości prac domowych, do zajęć nie jest przygotowany, stan jego wiedzy i umiejętności uniemożliwia mu kontynuowanie  nauki w klasie VIII.

Skala procentowa na poszczególne oceny:
90 – 100%      ocena  bardzo dobra
76 – 89%        ocena dobra
56 – 75%       ocena dostateczna
40 – 55%       ocena dopuszczająca
0 – 39%         ocena niedostateczna

KLASA VIII

Wymagania edukacyjne
w oparciu o: dr T. Maćkowski „Wczoraj i dziś”. Program nauczania ogólnego historii w klasach IV-VIII szkoły podstawowej

Osiągnięcia ucznia:
1.    Wojna obronna Polski we wrześniu 1939r. Agresją Niemiec (1 września) i Związku Sowieckiego (17 września). Uczeń:
1.    charakteryzuje położenie międzynarodowe Polski w przededniu wybuchu II wojny światowej;
2.    opisuje i omawia etapy wojny obronnej i wskazuje na mapach położenia stron walczących;
3.    podaje przykłady szczególnego bohaterstwa Polaków, np. obrona poczty w Gdańsku, walki o Westerplatte, obrona wieży spadochronowej w Katowicach, bitwy pod Mokrą i Wizną, bitwa nad Bzurą, obrona Warszawy, obrona Grodna, bitwa pod Kockiem.

2.    II wojna światowa i jej etapy. Uczeń:
1.    przedstawia oraz sytuuje w czasie i przestrzeni przełomowe wydarzenia II wojny światowej (polityczne i militarne);
2.    charakteryzuje politykę Niemiec na terenach okupowanej Europy; przedstawia zagładę Żydów oraz Romów i eksterminację innych narodów; zna przykłady bohaterstwa Polaków ratujących Żydów z Holokaustu;
3.    wyjaśnia przyczyny klęski państw Osi;
4.    wymienia główne decyzje konferencji wielkiej trójki (Teheran, Jałta, Poczdam);
5.    przedstawia bezpośrednie skutki II wojny światowej, w tym problem zmiany granic i przesiedleń ludności.

3.    Polska pod okupacją niemiecką i sowiecką. Uczeń
1.    porównuje założenia i metody polityki niemieckiej i sowieckiej w okupowanej Polsce;
2.    wymienia przykłady zbrodni niemieckich i sowieckich (Palmiry, Katyń, kaźń profesorów lwowskich, Zamojszczyzna);
3.    wyjaśnia przyczyny i rozmiary konfliktu polsko-ukraińskiego (rzeź wołyńska) na Kresach Wschodnich;
4.    charakteryzuje polityczną i militarną działalność polskiego państwa podziemnego, w tym formy oporu wobec okupantów;
5.    wyjaśnia przyczyny i opisuje skutki wybuchu powstania warszawskiego oraz ocenia postawę aliantów i Związku Sowieckiego wobec powstania.

4.    Sprawa polska w czasie II wojny światowe. Uczeń:
1.    przedstawia okoliczności powstania i omawia działalność rządu Rzeczypospolitej Polskiej na wychodźstwie;
2.    umieszcza w czasie i przestrzeni działania polskich formacji na różnych frontach i obszarach toczącej się wojny;
3.    przedstawia politykę mocarstw wobec sprawy polskiej w czasie II wojny światowej.

5.    Świat po II wojnie światowej. Uczeń:
1.    charakteryzuje bezpośrednie skutki II wojny światowej, wyróżniając następstwa polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe, z uwzględnieniem powstania Organizacji Narodów Zjednoczonych;
2.    wyjaśnia przyczyny i skutki rozpadu koalicji antyhitlerowskiej oraz opisuje początki zimnej wojny;
3.    opisuje okoliczności powstania NRD i RFN;
4.    wskazuje na mapie państwa NATO i Układu Warszawskiego, charakteryzując oba bloki polityczno-wojskowe;
5.    omawia sytuację w ZSRS i państwach jego strefy wpływów z uwzględnieniem wydarzeń na Węgrzech w 1956 r. i w Czechosłowacji w 1968 r.;
6.    określa przyczyny, umieszcza w czasie i przestrzeni procesy dekolonizacyjne i ocenia ich następstwa;
7.    wymienia konflikty doby zimnej wojny, w tym wojny w Korei, Wietnamie i Afganistanie oraz omawia skutki blokady Berlina i kryzysu kubańskiego;
8.    opisuje przebieg konfliktu na Bliskim Wschodzie;
9.    omawia przemiany w Chinach po II wojnie światowej;
10.    wyjaśnia przyczyny oraz lokalizuje w czasie i przestrzeni proces rozpadu ZSRS na przełomie lat 80. i 90., a także wyjaśnia jego następstwa;
11.    charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1989–1991;
12.    przedstawia cele i główne etapy rozwoju Unii Europejskiej;
13.    opisuje najważniejsze przemiany kulturowe i społeczne po II wojnie światowej.

6.    Początki komunizmu w Polsce. Uczeń:
1.    przedstawia okoliczności przejęcia władzy w Polsce przez komunistów (rola Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, referendum ludowe, wybory w 1947 r.);
2.    charakteryzuje postawy Polaków wobec nowych władz ze szczególnym uwzględnieniem oporu zbrojnego (żołnierze niezłomni [wyklęci]).

7.    Stalinizm w Polsce i jego skutki. Uczeń:
1.    przedstawia przemiany ustrojowe, gospodarczo-społeczne i kulturowe w okresie stalinizmu;
2.    omawia system terroru stalinowskiego w Polsce i ocenia jego skutki;
3.    wyjaśnia przyczyny i skutki poznańskiego czerwca 1956 r. (powstanie poznańskie) oraz znaczenie wydarzeń październikowych 1956 r.

8.    Polska w latach 1957-1981. Uczeń:
1.    opisuje system władzy w latach 60. i 70. w PRL i formy uzależnienia od ZSRS;
2.    charakteryzuje realia życia społecznego i kulturalnego z uwzględnieniem specyfiki czasów gomułkowskich i gierkowskich;
3.    przedstawia i sytuuje w czasie różnorodność przyczyn kryzysów społecznych w latach 1968, 1970, 1976 i ich konsekwencje;
4.    wyjaśnia znaczenie roli Kościoła katolickiego dla stosunków politycznych i społecznych;
5.    opisuje narodziny i działania opozycji politycznej w latach 1976–1980;
6.    przedstawia rolę Jana Pawła II i ocenia jego wpływ na przemiany społeczne i polityczne;
7.    wyjaśnia przyczyny i następstwa strajków sierpniowych w 1980 r.;
8.    charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność”.

9.    Dekada 1981-1989. Uczeń:
1.    wyjaśnia przyczyny wprowadzenia stanu wojennego, opisuje jego przebieg i konsekwencje;
2.    przedstawia postawy Polaków wobec stanu wojennego, fenomen oporu społecznego;
3.    wyjaśnia przyczyny zawarcia porozumienia „okrągłego stołu”, przedstawia jego głównych uczestników i opisuje postanowienia.
10.    Narodziny III Rzeczypospolitej. Uczeń:
1.    opisuje kluczowe przemiany ustrojowe w latach 1989–1997;
2.    charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne, gospodarcze i kulturowe lat 90.;
3.    wyjaśnia przyczyny napięć społecznych.

11.    Miejsce Polski w świecie współczesnym. Uczeń:
1.    przedstawia i sytuuje w czasie i przestrzeni proces rozpadu Układu Warszawskiego i odzyskanie suwerenności przez Polskę;
2.    wyjaśnia przyczyny i znaczenie przystąpienia Polski do NATO w 1999 r.;
3.    wyjaśnia przyczyny i znaczenie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 r.


Kryteria oceniania osiągnięć uczniów
 Aby uzyskać ocenę:
• dopuszczającą – uczeń powinien wykazać się znajomością elementarnej wiedzy z zakresu historii XX i XXI w.;
• dostateczną – uczeń powinien posiadać podstawową wiedzę faktograficzną, czytać teksty ze zrozumieniem, dostrzegać związki teraźniejszości z przeszłością, opanować najprostsze umiejętności przedmiotowe, takie jak: dokonywanie oceny zdarzenia, opis, porównanie, datowanie, porządkowanie zdarzeń w kolejności chronologicznej;
• dobrą – uczeń powinien opanować wiedzę faktograficzną na poziomie ponadpodstawowym, wykazywać się aktywnością na lekcjach, wyrażać własną opinię, dostrzegać ciągłość rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego, integrować wiedzę uzyskaną z różnych źródeł, samodzielnie poszukiwać informacji, umiejętnie posługiwać się mapą, odczytywać wiadomości z wykresów i tabel;
• bardzo dobrą – uczeń musi wykazać się nie tylko dużą wiedzą, lecz także zrozumieniem procesów
historycznych; powinien również samodzielnie wyciągać wnioski, ujmować treści historyczne w związki przyczynowo-skutkowe, krytycznie odnosić się do wydarzeń z przeszłości oraz porównywać różne okresy historyczne;
• celującą – uczeń powinien samodzielnie rozwijać swoje zainteresowania i wykazywać się wiedzą
ponadprogramową, łączyć i wykorzystywać wiadomości z różnych dziedzin, brać udział w konkursach przedmiotowych, dostrzegać zmiany w życiu politycznym i społecznym oraz ciągłość w rozwoju kulturowym, rozróżniać w narracji historycznej warstwę informacyjną, wyjaśniającą i oceniającą; rozumieć i potrafić objaśnić związki przyczynowo-skutkowe analizowanych zjawisk i procesów historycznych; dostrzegać potrzebę poznawania przeszłości dla rozumienia procesów zachodzących we współczesności, konstruować ciągi narracyjne, wykorzystując zdobyte informacje źródłowe; przedstawiać argumenty uzasadniające własne stanowisko w odniesieniu do procesów i postaci historycznych; tworzyć krótkie i długie wypowiedzi: plan, notatkę, rozprawkę, prezentację.
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie rozumie i nie stosuje podstawowych pojęć z zakresu wiedzy o historii nowożytnej (XX-XXI w..); na lekcjach nie wykazuje aktywności, nie odrabia większości prac domowych, do zajęć nie jest przygotowany, stan jego wiedzy i umiejętności uniemożliwia mu ukończenie szkoły podstawowej.

Skala procentowa na poszczególne oceny:
96% - 100%   ocena celująca
90 – 95%        ocena  bardzo dobra
76 – 89%        ocena dobra
56 – 75%        ocena dostateczna
40 – 55%        ocena dopuszczająca
0 – 39%          ocena niedostateczna